Zelf doen
Radiatoren ontluchten, stap voor stap
Een radiator die bovenaan koud blijft en klatert, heeft lucht. Ontluchten kost een halfuur voor een heel huis, als je het in de goede volgorde doet.
Hoe ontlucht je een radiator?
Ontluchten doe je met de ketel uit en de pomp stil, van beneden naar boven, radiator voor radiator. Zet de ontluchtingsnippel open tot er water in plaats van lucht komt, draai dicht, en controleer daarna de waterdruk. Vul zo nodig bij tot de druk weer klopt.
Je hebt een ontluchtingssleutel nodig, een bakje en een doek. Zet de thermostaatknoppen van alle radiatoren open voordat je begint, zodat de lucht zich kan verplaatsen naar de ontluchter.
Waar die lucht vandaan komt
Een cv-installatie is gesloten, dus je zou denken dat er geen lucht in kan. Toch komt hij er op drie manieren in. Bij bijvullen, als er lucht in de vulslang zat. Via de vulling zelf, want vers leidingwater bevat opgeloste zuurstof die bij opwarmen vrijkomt. En door diffusie via kunststofleidingen zonder zuurstofdichte laag, wat vooral bij oudere vloerverwarming voorkomt.
Die lucht verzamelt zich op het hoogste punt van elke radiator en op het hoogste punt van de installatie. Daarom wordt een radiator bovenaan koud en onderaan warm, en daarom klatert hij. Een radiator die overal even koud blijft, heeft meestal geen lucht maar een ander probleem.
Lucht is niet alleen vervelend voor het verwarmen. Zuurstof in het cv-water zorgt op de lange termijn voor corrosie en slib, en dat slib komt uiteindelijk in de pomp en de warmtewisselaar terecht. Dat is de reden om niet te blijven bijvullen zonder de oorzaak te zoeken.
Ontluchten in zeven stappen
Voor een gemiddeld rijtjeshuis met acht radiatoren ben je hier een halfuur mee bezig.
Zet de ketel uit en wacht
De pomp moet stilstaan, anders houdt die de lucht in beweging en verzamelt hij zich niet bovenin de radiatoren. Wacht twintig minuten tot een halfuur nadat je het toestel hebt uitgezet.
Zet alle thermostaatknoppen open
Draai elke radiatorknop helemaal open, ook van radiatoren die je normaal dicht hebt staan. Zo kan het water vrij door de hele installatie en verplaatst de lucht zich naar de hoogste punten.
Lees de waterdruk af
Noteer wat de manometer aanwijst voordat je begint. Je laat straks water weglopen, dus de druk zakt. Weet je waar je begon, dan weet je straks hoeveel je moet bijvullen.
Begin op de laagste verdieping
Start bij de radiator die het dichtst bij de ketel zit op de laagste verdieping en werk per verdieping naar boven. De lucht wordt zo stap voor stap naar boven gedrukt, in plaats van heen en weer geschoven.
Open de ontluchtingsnippel een kwartslag
Houd het bakje eronder en draai de nippel met de sleutel een kwartslag open. Je hoort de lucht sissen. Blijf erbij en draai dicht zodra er een straaltje water uit komt, zonder gesputter.
Werk zo het hele huis af
Elke radiator, ook de kleine in de wc en de handdoekradiator in de badkamer. Die laatste zit vaak hoog en verzamelt daardoor veel lucht. Sla er geen een over, want de lucht die je laat zitten komt later ergens anders terug.
Vul bij en controleer
De druk is nu gezakt. Vul bij tot je weer in het groene gebied zit, zet de ketel aan en laat de installatie warm worden. Klatert er na een paar uur nog een radiator, dan ontlucht je die nog een keer.
Waarom de volgorde uitmaakt
Met de pomp uit drijft lucht vanzelf naar het hoogste punt. Begin je boven, dan trek je bij het openen van een nippel water uit de rest van de installatie naar boven en sleep je de lucht die lager zit mee omhoog, waarna je er beneden opnieuw langs moet.
Van beneden naar boven werken betekent dat je elke verdieping maar een keer hoeft te doen. Bij een appartement op een verdieping doet de volgorde er minder toe, maar doe dan wel eerst de radiator die het dichtst bij de ketel zit.
Heb je vloerverwarming, dan werkt het anders. Een verdeler ontlucht je per groep en vaak met de pomp aan, en de volgorde staat meestal op de verdeler zelf beschreven. Twijfel je, laat dat dan doen in plaats van te gokken.
Wat als de radiator daarna nog koud blijft?
Dan zat het niet in de lucht. Een radiator die overal koud blijft terwijl de rest warm wordt, heeft vaker een klemmende thermostaatknop of een afsluiter die dicht staat. Een radiator die onderin koud blijft maar bovenin warm wordt, zit vaak vol slib.
Blijven alleen de radiatoren ver van de ketel koud, dan is het geen lucht maar verdeling. Het water kiest de weg van de minste weerstand en dat is de radiator vlakbij de ketel. Dat los je op met waterzijdig inregelen, niet met ontluchten.
De volledige diagnose van boven naar beneden staat in radiator wordt niet warm. Wil je het ontluchten laten doen, bijvoorbeeld omdat je er lastig bij kunt, dan is cv bijvullen en ontluchten de dienst die daarbij hoort.
Veelgestelde vragen over ontluchten
Moet de verwarming aan of uit bij het ontluchten?
Uit. De pomp moet stilstaan, anders blijft de lucht meebewegen met het water en verzamelt hij zich niet bovenin de radiator. Zet het toestel uit, wacht twintig minuten tot een halfuur en begin dan pas. Na afloop zet je hem weer aan en controleer je of alles warm wordt.
Hoe vaak moet ik ontluchten?
Een keer per jaar aan het begin van het stookseizoen is genoeg voor de meeste installaties. Merk je tussendoor dat een radiator bovenaan koud blijft of dat er geklater in de leidingen zit, dan doe je die radiator tussendoor. Moet je elke maand ontluchten, dan komt er ergens lucht binnen en is dat het echte probleem.
Moet ik na het ontluchten bijvullen?
Bijna altijd, want je hebt water laten weglopen. Kijk op de manometer of de druk nog in het groene gebied staat en vul anders bij tot meestal tussen 1,5 en 2 bar bij een koude installatie. Het stappenplan staat in cv-ketel bijvullen.
Er komt bruin water uit de ontluchter. Is dat erg?
Een klein beetje verkleuring is normaal in een oudere installatie. Komt er echt donker, modderig water uit, dan zit er slib in het systeem. Dat komt van corrosie en het verzamelt zich onderin de radiatoren en in de pomp. Dan is spoelen of een filter plaatsen zinniger dan blijven ontluchten.
Mag ik zelf ontluchten?
Ja. Ontluchten gebeurt aan de waterkant van de installatie en valt niet onder de certificeringsplicht voor gasverbrandingsinstallaties. Wat je wel en niet zelf mag doen, staat op een rij in kun je je cv-ketel zelf onderhouden.