Diagnose
Radiator wordt niet warm
Waar een radiator koud blijft, zegt iets over de oorzaak. Boven koud is iets anders dan overal koud, en alleen achterin het huis koud is weer iets anders.
Waarom wordt mijn radiator niet warm?
Werk van boven naar beneden: eerst de thermostaatknop, dan lucht in de radiator, dan de waterdruk, dan de verdeling over het huis. Wordt de radiator boven koud en onder warm, dan zit er lucht in. Blijft hij overal koud, kijk dan naar de knop en de afsluiter.
Die volgorde is niet willekeurig. Je begint bij wat je met je hand kunt controleren en eindigt bij wat gereedschap vraagt. Zo sluit je in tien minuten de helft van de mogelijke oorzaken uit.
Wat het patroon van warm en koud je vertelt
Voel de radiator af: bovenaan, onderaan, links bij de aanvoer en rechts bij de retour. Het patroon wijst de richting.
| Wat je voelt | Meest waarschijnlijke oorzaak | Eerste actie |
|---|---|---|
| Boven koud, onder warm | Lucht in de radiator | Ontluchten, daarna de waterdruk controleren en bijvullen |
| Onder koud, boven warm | Slib onderin de radiator | Radiator afkoppelen en spoelen, of vervangen als hij al oud is |
| Helemaal koud, de rest van het huis warm | Thermostaatknop klemt, of de afsluiter aan de retourzijde staat dicht | Knop eraf en het pennetje controleren, en de afsluiter openzetten |
| Alleen de bovenste verdieping koud | Waterdruk te laag voor de hoogte van de woning | Manometer aflezen en bijvullen tot het groene gebied |
| Alleen de radiatoren ver van de ketel koud | De installatie is niet ingeregeld, het water kiest de kortste weg | Waterzijdig inregelen |
| Alle radiatoren lauw, ook vlak bij de ketel | Ketel verwarmt niet genoeg of staat in storing, of de aanvoertemperatuur staat te laag | Display van de ketel aflezen en de instelling van de aanvoertemperatuur nakijken |
| Voel altijd met de verwarming een halfuur aan en de knop volledig open, anders meet je de reactietijd en niet het probleem. | ||
De thermostaatknop is de meest voorkomende oorzaak
In de knop zit een pennetje dat het ventiel opent en sluit. Heeft de radiator een zomer lang dichtgestaan, dan kan dat pennetje vastzitten. De knop draait dan wel, maar er gebeurt niets. Dit is het vaakst de oorzaak van een radiator die opeens helemaal koud blijft terwijl de rest van het huis het gewoon doet.
Je controleert het zo: draai de knop helemaal open, schroef de knop van het ventiel en kijk naar het pennetje dat eronder zichtbaar wordt. Dat hoort in te drukken te zijn en vanzelf terug te veren. Zit het vast, tik er dan voorzichtig op of trek het met een tang een paar keer heen en weer. Gebruik geen geweld, want een afgebroken pen betekent een nieuw ventiel.
Werkt de knop weer, zet hem dan aan het einde van het stookseizoen helemaal open in plaats van dicht. Dan gebeurt dit volgend jaar niet. Moet de knop of het ventiel vervangen worden, dan hoort dat bij radiator plaatsen of vervangen.
Lucht en waterdruk
Wordt de radiator bovenaan koud en onderaan warm, dan zit er lucht in. Dat is het klassieke beeld en het is in vijf minuten opgelost. Zet de ketel uit, wacht een halfuur en ontlucht van beneden naar boven. Het volledige stappenplan staat in radiatoren ontluchten.
Blijven vooral de radiatoren op de bovenste verdieping koud terwijl beneden alles warm wordt, kijk dan eerst naar de manometer. Bij te lage druk komt het water simpelweg niet hoog genoeg. Dat is een kwestie van bijvullen, maar wel met de vraag erbij waarom de druk gezakt is. Dat staat in waterdruk van je cv te laag.
Moet je elke paar weken ontluchten, dan is de lucht het gevolg en niet de oorzaak. Dan komt er ergens lucht of zuurstof binnen, bijvoorbeeld door een leiding zonder zuurstofdichte laag of doordat je steeds moet bijvullen. Dat is het spoor dat je dan volgt.
Als het aan de verdeling ligt
Water kiest de weg van de minste weerstand. Zonder afstelling gaat het grootste deel naar de radiatoren die het dichtst bij de ketel zitten, en krijgen de verste radiatoren te weinig. Het beeld is herkenbaar: de woonkamer wordt bloedheet, de slaapkamer achter blijft lauw, en de thermostaat draait door omdat de meting in de woonkamer al is gehaald.
Dat los je op door de installatie in te regelen: per radiator afstellen hoeveel water er doorheen mag, zodat elke radiator krijgt wat hij nodig heeft. Dat vraagt om meten en om kennis van het aantal elementen per ruimte. Het werk staat bij waterzijdig inregelen.
Je ziet dit veel bij woningen die in een keer zijn neergezet en waar later is verbouwd: een uitbouw erbij, een radiator verplaatst, of vloerverwarming beneden en radiatoren boven. De installatie klopte bij oplevering en klopt daarna niet meer.
Wanneer het aan de radiator ligt
Een radiator die onderin koud blijft terwijl hij bovenin warm is, zit meestal vol slib. Dat slib is corrosieproduct en het zakt naar de bodem, waar het de doorstroming blokkeert. Zo'n radiator kun je afkoppelen en buiten doorspoelen, maar bij een oud exemplaar is vervangen vaak verstandiger.
Is de radiator te klein voor de ruimte, dan wordt hij wel warm maar de kamer niet. Dat merk je doordat de radiator over zijn hele oppervlak heet is en toch niet genoeg geeft. Dan gaat het niet om een storing maar om capaciteit, zeker als er is verbouwd of als een zolder tot slaapkamer is gemaakt.
Zit er ergens een radiator die al jaren niet meer werkt, dan is de vraag hoe de rest van de installatie eruitziet. Een onderhoudsbeurt pakt dat niet vanzelf op, want die gaat over het toestel. Vraag er dus expliciet naar als je wilt dat er ook naar de verdeling wordt gekeken.
Veelgestelde vragen over een koude radiator
Mijn radiator klatert. Is dat erg?
Het betekent dat er lucht in zit, en dat is met ontluchten verholpen. Erg is het niet, maar het is wel een signaal. Lucht in de installatie betekent zuurstof, en zuurstof geeft op termijn corrosie en slib. Blijft het terugkomen, dan komt er ergens lucht binnen en is dat het probleem, niet de radiator.
Alle radiatoren blijven lauw. Waar begin ik?
Bij de ketel. Kijk op het display of er een code staat, lees de waterdruk af en kijk wat de ingestelde aanvoertemperatuur is. Een aanvoertemperatuur die laag staat ingesteld, bijvoorbeeld voor vloerverwarming, geeft precies dit beeld bij radiatoren. Staat er een code, dan helpt cv-ketel storingscodes lezen.
Moet ik ongebruikte radiatoren dichtdraaien?
Helemaal dichtdraaien geeft twee problemen: de knop kan vastlopen en de ruimte koelt zo ver af dat je hem later met veel energie weer moet opstoken. Een lage stand is beter dan helemaal dicht. Zet ze aan het einde van het stookseizoen juist helemaal open, dan zit het ventiel volgend seizoen niet vast.
Kan de thermostaat aan de muur de oorzaak zijn?
Als alle radiatoren koud blijven wel. Staat de thermostaat in een ruimte die door de zon of door een andere warmtebron wordt opgewarmd, dan meet hij te hoog en vraagt hij geen warmte. Kijk ook of er een klok- of vakantieprogramma actief is. Het installeren en instellen zelf staat bij thermostaat installeren.
Helpt ontluchten bij vloerverwarming ook?
Daar werkt het anders. Een vloerverwarmingsverdeler ontlucht je per groep, vaak met de pomp aan, en een enkele groep kan verstopt of dichtgeklemd zijn zonder dat er lucht in zit. Voelen de leidingen op de verdeler warm en koud door elkaar, dan is dat een verdelingsprobleem en geen luchtprobleem.